Ratten, een plaag of alleen een beetje lastig?

Een rat heeft een slechte naam en wordt vaak als scheldwoord gebruik. Bijna iedereen heeft boek/film/musical Ciske de Rat gelezen of gezien en hoe aandoenlijk ook, de toevoeging Rat was niet bedoeld om een vriendelijke jongen aan te geven. Af en toe krijgen we als wijkraad meldingen over ratten in de wijk. Het aantal meldingen is gering en geen reden voor grote zorg. Maar toch maakten we een afspraak met Peter Spieker werkzaam bij de ongediertebestrijding van Circulus-Berkel, die namens de gemeente burgers ondersteunt met vragen over o.a.  kakkerlakken, wespen en ratten. We lopen langs de Driehuizerspreng, waar ratten leven. Waar water is zijn ratten. Het is een eng idee, maar dat is altijd al zo geweest, aldus Peter en vertelt verder: Een enkele rat is ook geen probleem, kinderen kunnen ook gewoon in de spreng spelen. Een rat is een schuw dier en zelfs bang voor mensen. Het is bovendien een nachtdier, dat overdag maar zelden actief is. Maar we kunnen wel voorkomen dat het een plaag wordt. Alle dieren en ook ratten komen op voedsel af. Dus gooi geen hele broden uit flats, maar vooral ‘s morgens kleine stukjes brood. Ook vogelliefhebbers opgelet.  Vogelvoer vinden ratten ook heerlijk en onthouden die plekjes en blijven komen. Hang het in een boom en geef niet te veel tegelijk.

Waar komen ratten vandaan.
Ratten leven vooral in het riool en verder bijna overal waar water is. De meest voorkomende rat in Nederland is de bruine of rioolrat.  Een rat wordt gemiddeld één jaar oud (max. 2 jaar) en is een alleseter. Hij past zich moeiteloos aan de omstandigheden aan. Hij kan fantastisch klimmen, graven en zwemmen. De reuk is zijn belangrijkste zintuig. Ze fokken als konijnen, is de gedachte bij iedereen. Dat valt mee. Na 3 maanden is een rat al geslachtsrijp en kan 4x per jaar een nest met ca 5 jongen werpen. Maar slechts een kwart overleeft door voedselgebrek, dus dat scheelt.

Voorkomen
Om een rattenplaag te voorkomen is het dus superbelangrijk om niet te veel voedsel te laten slingeren. Ratten zijn alleseters. Ze eten granen, knolgewassen, bladeren, maar ook vlees en vis. Dat geldt voor “in het veld”, maar ook in opslag. Mohammedanen mogen geen voedsel weggooien. Prachtige gedachte. Het zou mooi zijn als we allemaal zo met voedsel omgaan. Maar alles heeft zijn keerzijde. Zorg bij het voeren van dieren dat het ’s avonds opgegeten is, dan komen er geen ratten op af. En ratten zijn slimme beesten. Als ze eenmaal door hebben dat ergens vaak voedsel is hebben zij hun gps ingeschakeld en blijven komen. Dat geldt ook voor het voeren van vogels. Prachtig al die vogels in de tuin of op het grasveld. Maar geef vooral ’s morgens, dan kunnen de vogels het de hele dag lekker oppeuzelen en ruim ’s avonds eventuele restjes op en geef het de volgende dag opnieuw. Leg voedsel niet op de grond. Daar kunnen ratten wel erg makkelijk bij. Je moet de kat rat niet op het spek binden. In de zomer is er vaak genoeg eten langs de waterkant met allerlei grassen en struiken. In de winter moeten ze meer moeite doen. Juist dan is het belangrijk vooral ’s nachts geen etensresten te laten slingeren. De plastic afvalzaken aan de lantaarnpalen waren ook mooie plekken voor de ratten. Daar zitten ook vaak nog etensresten in. De vogels pikken de zakken kapot en op de grond ontstaat voer voor ratten. Binnenkort niet meer van toepassing door de oranje (plastic) container.

Oeverbeplanting
De gemeente wil graag meer natuurlijke plekken ook in de stad. Dat resulteert in bijvoorbeeld ruige oeverbeplanting met wat hoger struikgewas aan de wateroevers. Laat dat nou net de plek zijn waar de ratten graag vertoeven. Ze kunnen zich mooi verschuilen. Ook hier is de gulden middenweg het beste. Een beetje strak en een beetje ruig. Langs de Driehuizerspreng ziet dat er net na een maaibeurt zo uit.

 

Zijn ratten gevaarlijk?
Peter Spieker is hier duidelijk over: Nauwelijks. In lang stilstaand water kan de ziekte van Weil voorkomen, maar als het een beetje stroomt komt dat niet voor. Ratten zijn nachtdieren en schuw. Zij zijn bang voor mensen en gaan er vandoor. Kinderen kunnen gewoon in het water spelen. Een buurtbewoonster vult aan: “Vroeger zwom je veel vaker in open water. Dan zag je ook weleens een rat of zwom je tussen de vissen door. Dat was eigenlijk nooit een probleem”. We zijn niet meer gewend met deze natuurelementen in onze omgeving om te gaan.

Hoe herken ik een rat in de buurt
Ratten leven meestal in het riool. Hun bijnaam is niet voor niets rioolrat. Als ze bijvoorbeeld plotseling je grond flink ziet verzakken, dan is de kans groot dat er een gat in de rioolbuis zit en de ratten gangenstelsels gaan bouwen met grote verzakkingen als gevolg. De uitwerpselen van de rat, want “ koning-keizer-admiraal ; poepen doen we allemaal ”, zijn goed herkenbaar. Stomp van vorm, grijsbruin van kleur en ca 2 bij 0,5 cm groot. Een rat is net als herten en reeën een gewoontedier met vaste goed herkenbare routes. Het gras wordt plat gelopen en vaak is er aan één zijde dekking, want open veld daar houdt een dier niet van. Vaak een pad vanaf het water het talud op of soms langs de oever parallel aan het water.

Waar komen ze zoal voor.
De meldingen tot nu toe komen veelal van plaatsen met veel water. Langs de Driehuizerspreng zitten ratten. Laatst zag ik er nog één zwemmen. Toen hij me zag, verdween hij direct tussen de oeverbeplanting en heb ik hem niet meer gezien. Peter Spieker verwacht hier ook geen grote hoeveelheid ratten. Ook op het Jozef Israëls plantsoen heeft men last van ratten. Een enthousiaste buurtbewoner heeft er al een aantal gevangen. ER zijn nu ook vallen geplaatst. Langs de nabijgelegen vijver heeft de gemeente nu alle oeverbeplanting gemaaid. Dit moet het aantal verminderen.

Melden klachten of vragen:
Nogmaals. Bel dan de buitenlijn op tel. 14055 of meld dit online via https://www.apeldoorn.nl/buitenlijn-form . U kunt daar ook met vragen terecht en krijgt dan vermoedelijk een telefoontje van Peter Spieker. Die kan u prima helpen, is mijn indruk na onze kennismaking.

En wil u het sprookje nog eens horen: https://www.youtube.com/watch?v=4toZ0XtwmSA