Wandelroute Sprengenwandeling Orderbos ( 9 km)

Onderstaande tekst is 1e concept, maar is al bruikbaar als wandelbeschrijving. Definitieve tekst volgt voorjaar 2016. Officiële opening als onderdeel van “Apeldoorn te Voet” is op 28 mei 2016

Route is nog niet gemarkeerd. Volgt voorjaar 2016.
Het woord Kijkpunt verwijst naar foto met toelichting onderaan de tekst.

Opmerkingen graag versturen naar bob51@upcmail.nl

Een echte water-wandeling met veel sprengen(beken), zowel in de stad als in het bos. In de woonwijken zijn veel sprengen weer zichtbaar. Op diverse plekken mooie sprengenkoppen. Daarnaast het prachtige gebouw van Herzberger (Centraal Beheer) en over de oude dijkjes van een voormalige spoorlijn, het Koningslijntje naar paleis Het Loo.

Beginpunt: Treinstation Apeldoorn

Eindpunt: Bushalte Hoog Buurloseweg bij kruising Europaweg (Ugchelen)

NS Apeldoorn – Bushalte Hoog Buurloseweg

Ga naar de noordzijde van het station. Loop om het stationsgebouw heen en ga linksaf (westwaarts). Loop langs buitenfietsenstalling en ga schuin linksaf naast fietspad. Blijf voetpad volgen, Nieuwendijk. Na 300 m. op kruising schuin linksaf, fietspad achter kantoorgebouw langs. Loop over het parkeerteerrein en steek het grote kruispunt schuin links over (westelijke richting). Eerste weg linksaf, Waterloseweg. Bij grasstrook voor water (Grift) linksaf en volg het pad. Einde weg linksaf, (Waterloseweg) en direct daarna rechtsaf door opening inhek.

1

 

 

 

 

 

Gebouw Centraal Beheer                                       

De Nederlandse architect Herman Hertzberger ontwierp dit bijzondere gebouw, dat in 1979 in gebruik werd genomen. Het bestaat uit 56 kubusvormige elementen geïnspireerd door de in de 70-er jaren populaire kantoortuinen. Lange tijd werd dit gebruikt door Centraal Beheer, bekend van de reclameslogan “Even Apeldoorn bellen” Het gebouw wordt lokaal ook wel de “apenrots” genoemd.

2

 

 

 

 

 

 

De Grift is in de Middeleeuwen aangelegd en loopt van West-Apeldoorn via de binnenstad naar de IJssel bij Hattem. Deze is aangelegd om de natte gronden te ontwateren en wordt gevoed door de vele sprengen(beken). De Grift is geen natuurlijke stroom, maar is opgeleid om een aantal molens aan te drijven. Tientallen jaren was de beek verstopt in buizen onder de grond. Sinds 2008 zijn grote delen ook in de binnenstad weer boven de grond gebracht en verfraaien de omgeving. In 2009 werd de zeldzame beekprik waargenomen, een signaal voor een goede waterkwaliteit.

3

U loopt nu op de oude spoorweg.  Vervolg dit pad ver het dijkje. Ga over een bultje in de weg en houdt links aan. Steek fietspad en asfaltweg over en ga het onverharde pad in tussen 2 bomenrijen. Dit dijkje is de westelijke tak van de oude spoorweg.

Na 200 meter rechtsaf het dijkje af en rechtsaf, (Koningslijn). Einde weg linksaf, Prins Willem Alexanderlaan. Ga naar overzijde. Loop na eerste zijweg, Driehuizerweg rechtdoor en ga voor hekwerk rechtsaf, graspad langs de Driehuizerspreng. Einde pad rechtsaf, (Swiftstraat). Eind weg linksaf, Zanderijweg. Negeer 3 kruisingen Bij driesprong rechtsaf, Frans van Mierisstraat.

5

Loop deze helemaal uit. Einde weg, rechtdoor de beek blijven volgen in parkje. (Links is het nieuwe winkelcentrum met horeca.) Steek weg over bij vistrap en blijf beek volgen. Einde pad linksaf, voetpad Laan van Spitsbergen. Op kruising rechtsaf, Ordermolenweg. Eerste weg linksaf, Govert Flinckstraat. Op kruising rechtdoor. Na speelveld eerste onverharde pad rechtsaf voor (Rode) beek. Ga over bruggetje en blijf beek volgen. Voor vijver linksaf en bruggetje over. Einde weg, rechtsaf, Govert Flinckstraat. Einde weg linksaf, Ordermolenweg. Samenloop met het Maarten van Rossumpad. Eerste weg rechtsaf (na no.148), onverhard pad. (Maarten van Rossum pad gaat rechtdoor). Volg de bocht naar links. U loopt weer langs de Orderbeek(rechts achter talud). Vlak voor einde sportveld eerste pad rechtsaf over bruggetje. Blijf het pad langs de beek volgen. Steek de beek over bij eerstvolgende brug en direct rechtsaf langs beek. Bij splitsing rechts houden. Bij klaphekje rechtsaf pad tussen de sprengen volgen. Na klaphekje linksaf langs afrastering. Na 20 m bij einde afrastering op kruising rechtdoor. Bij splitsing links aanhouden. Kruising rechtdoor. Eerste weg (schuin) linksaf. Einde weg linksaf. Vrijwel direct rechtsaf. Einde weg linksaf. Einde weg rechtsaf (parallel aan het spoor in westelijke richting). Op viersprong links aanhouden. Direct na klein heuveltje op kruising linksaf, spoorwegovergang over en bij kruising rechtdoor. Bij vijfsprong, eerste weg links. Op viersprong schuin rechtsaf en direct linksaf smal pad in. Rechts een aantal sprengenkoppen, het begin van de schoolbeek. Blijf langs de beek lopen. Negeer houten bruggetje. Bij stenen bruggetje de beek over en direct linksaf, samenloop met Maarten van Rossumpad. Volg de rood witte markering tot klaphek. Direct links vindt u mobiele horeca. U bent aan het eind van de wandeling. U kunt hier het Maarten van Rossumpad vervolgen richting Beekbergen of via de Ugchelse wandelroute naar het station wandelen (Exacte plek later aangeven). De bushaltes van buslijn 108 staan op de Europaweg aan de andere kant van de Hoog Buurloseweg weg.

Bushalte Hoog Buurloseweg – NS Apeldoorn

Kom je met de bus uit Apeldoorn, loop dan via de carpoolplaats naar de ventweg en ga rechtsaf. Steek de Hoog Buurloseweg over en ga schuin linksaf door klaphek. Kom je uit Hoenderloo, loop dan naar het kruispunt en steek de Hoog Buurloseweg over. Ga aan de overkant linksaf de Europaweg over (LET OP! gevaarlijke kruising). Ga direct na het fietspad schuin rechtsaf door klaphek. (samenloop met Maarten van Rossumpad; rood witte markering). Volg de markering en ga stenen brug over. Direct linksaf (Maarten van Rossumpad gaat naar rechts). Blijf pad langs beek tot het einde volgen. Einde pad, rechtsaf en direct bij kruising schuin links. Bij vijfsprong, eerste pad rechts. Ga spoorwegovergang over en op eerste kruising bospad rechtsaf. Bij kruising schuin rechts aanhouden. Eerste pad linksaf. Eerste pad rechtsaf. Einde pad linksaf en vrijwel direct eerste pad rechtsaf. Einde pad schuin rechtsaf. Kruising rechtdoor. Vervolg pad bij afrastering en ga door klaphekje en tussen sprengen door. Na trapje klaphek door, linksaf. Einde weg linksaf (langs de beek). Eerste brug links oversteken, direct rechtsaf. Na bocht naar rechts bruggetje over, linksaf. Einde pad linksaf, (Ordermolenweg, samenloop met Maarten van Rossumpad). Eerste weg rechtsaf, Govert Flinckstraat. Na 50m linksaf bospad. Bruggetje over en rechtsaf. Pad langs de (Rode) beek blijven volgen. Einde weg linksaf, (Govert Flinckstraat). Bij kruising rechtdoor. Einde weg rechtsaf, Ordermolenweg. Bij grote kruising, weg oversteken en linksaf. Na benzinestation eerste pad rechtsaf (langs Orderbeek). Bij vistrap rechtdoor parkje in. (Rechts is het nieuwe winkelcentrum met horeca) Einde parkje rechtdoor, beek blijven volgen, Frans van Mierisstraat. Negeer kruisingen en zijwegen.

Optie 1: Bij splitsing bij Turkse supermarkt, linksaf, Zanderijweg. Negeer drie kruisingen en ga eerste weg rechtsaf, Swiftstraat. Bij knik naar rechts, linksaf voetpad langs Driehuizerspreng op. Blijf dit pad volgen en ga na de bocht bij bruggetje rechtdoor, graspad. Einde pad, linksaf, (Prins Willem-Alexanderlaan). Ga aan de overkant van de weg lopen. Tweede weg rechts, Koningslijn. In bocht naar rechts, schuin linksaf, dijkje op en linksaf.

Fietspad en asfaltweg oversteken en graspad op over klein bultje. Direct schuin rechts dijkje op. Einde weg bij opening in hek linksaf, (Waterloseweg) en direct schuinrechts, graspad.

Blijf pad volgen langs het water. Einde weg, rechtsaf, (Waterloseweg). Einde weg rechtsaf, Prins Willem-Alexanderlaan. Kruising rechtdoor en direct schuin rechts. Loop over parkeerterrein en volg de bocht naar links langs groot kantoorgebouw. Kruising rechtdoor, (Nieuwendijk). Bij zijweg links, schuin rechts naast fietspad. Loop langs fietsenstalling. Einde route, station Apeldoorn.

Horeca:

Station Apeldoorn (diversen)

Nieuwe winkelcentrum Orden ( na 4 km): Diverse Horeca (snackbar, bakkerij, viswinkel en pizzeria)

Mobiele horeca bij Hoog Buurloseweg:(wintertijd: ma-vr 12-18 uur; zomertijd zo-vr 12-19 uur).

Aansluiting op andere wandelpaden:

Maarten van Rossumpad (2x)

  1. Ordermolenweg
  2. Hoog Buurloseweg

 

Koningslijn.

4

Stoomtrein bij de Naald

De Koningslijn (ook wel Loolijn of Paleisspoor genoemd) was een aftakking van de Nederlandse Oosterspoorweg naar paleis Het Loo in Apeldoorn. Gereed in 1874, werd deze door de initiatiefnemer Koning Willem III vaak gebruikt. Bij Het Loo was ook een station aangelegd. Vlakbij de hoofdspoorbaan waren 2 bochten aangelegd, zoals ook zichtbaar is op een kaart uit 1932.

De koninklijke trein kon rechtstreeks van Het Loo naar Den Haag reizen. Ook Wilhelmina maakte hier graag gebruik van . Na Wilhelmina’s troonsafstand in 1948 raakte de lijn in onbruik. De lijn werd in 1954 opgebroken, nadat ook het personenvervoer over de lijn naar Zwolle al was gestaakt.

Sprengen (koppen), beken, molens en wasserijen.

6
5

Aan de flanken van het Veluwemassief liggen in alle windstreken sprengenbeken. Dit is een gegraven beek, bedoeld voor het aandrijven van de destijds 200! watermolens op de Veluwe. Onder invloed van de industriële revolutie werden begin 20e eeuw de watermolens vervangen door de stoommachines. Er ontstond een tweede leven voor de sprengen: schoon water voor de wasserijen. Uit heel Nederland kwam het wasgoed naar de Veluwe. Het ingegraven deel is de sprengenkop, waar het water opborrelt uit de bodem. Dit honderden jaren gefilterde water is zo schoon dat bijvoorbeeld de beekprik zich hier prima thuis voelt en het zeer geschikt was voor wasserijen. Het bovenste deel wordt de spreng genoemd. De midden- en onder- beek is een sprengenbeek, maar wordt uit praktische overwegingen afgekort tot beek. De sprengenbeek wordt vaak opgeleid (boven het maaiveld) om de watermolens aan te drijven. Alle beken, die u tijdens deze wandeling tegenkomt, zijn feitelijk sprengenbeken. Het grootste deel van de 200 molens zijn verdwenen, helaas geldt dat ook voor de molens in Orden.